STERVENSBEGELEIDING EN ROUW

Creëren van balans om te kunnen loslaten

Acupunctuur in de palliatieve zorg

De palliatieve fase is een periode waarin het leven niet langer draait om genezen, maar om verzachten. Om comfort, rust en waardigheid. Wanneer duidelijk wordt dat herstel niet meer mogelijk is, verschuift de aandacht naar kwaliteit van leven. Zo lang mogelijk zo goed mogelijk leven, met ruimte voor betekenisvolle momenten. Binnen deze fase kan acupunctuur in de palliatieve zorg een waardevolle, aanvullende rol spelen.

Vanuit de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) wordt het stervensproces gezien als een natuurlijk onderdeel van de levenscyclus. Geboorte en dood zijn geen tegenpolen, maar bewegingen binnen hetzelfde geheel. Waar in het begin van het leven de energie zich opbouwt, zal zij zich aan het einde langzaam terugtrekken. Dit proces vraagt om zorgvuldige begeleiding, zowel lichamelijk als emotioneel en spiritueel. In de TCM staat het begrip Qi centraal: de levensenergie die door het lichaam stroomt. Gezondheid ontstaat wanneer Qi vrij kan bewegen en Yin en Yang in balans zijn. In de palliatieve fase neemt de energie geleidelijk af. Dat is geen fout in het systeem, maar een natuurlijk verloop. De Essentie, Jing genoemd, raakt uitgeput. Het lichaam bereidt zich voor op loslaten. Acupunctuur richt zich in deze fase niet op genezing, maar op het ondersteunen van harmonie. Het kan helpen bij het verlichten van pijn, het verminderen van benauwdheid, het verzachten van misselijkheid en het bevorderen van slaap. Minstens zo belangrijk is de emotionele begeleiding. Angst, onrust en existentiële vragen kunnen sterk aanwezig zijn. Door het zenuwstelsel tot rust te brengen en de energiestroom te harmoniseren, ontstaat vaak meer innerlijke ruimte. Binnen deze visie worden organen niet alleen fysiek gezien, maar ook als dragers van emoties en bewustzijn. Dat maakt acupunctuur bij stervensbegeleiding diepgaand en persoonlijk.

Verbinding tussen Shen en Jing

Rouw en afscheid raken meerdere orgaansystemen binnen de TCM. De Long speelt hierin een centrale rol. De Long is verbonden met verdriet en met het vermogen om los te laten. Wanneer rouw zich vastzet, kan dat zich uiten in benauwdheid, een beklemmend gevoel op de borst of een oppervlakkige ademhaling. Door de Long-energie te ondersteunen, kan ademruimte ontstaan. Letterlijk en figuurlijk. Het Hart herbergt de Shen: het bewustzijn, de geest, dat wat iemand tot zichzelf maakt. In periodes van angst, slapeloosheid of innerlijke onrust is het vaak het Hart dat uit balans is. Het kalmeren van de Shen brengt zachtheid en helderheid. De Nier bewaart de Jing, de diepste levensessentie. In de laatste levensfase neemt deze essentie af. Dat proces kan gepaard gaan met vermoeidheid, koude, zwakte of gevoelens van overgave. Ondersteuning van de Nier-energie helpt om dit natuurlijke terugtrekken van de levensenergie in rust te laten verlopen. Ook de Lever en de Milt spelen een rol. De Lever zorgt voor een vrije doorstroming van Qi. Wanneer emoties vastlopen, kan stagnatie ontstaan met spanning en frustratie tot gevolg. De Milt ondersteunt het verteren van ervaringen. In tijden van intens verdriet of langdurige zorg kan dit systeem verzwakken, wat zich uit in uitputting of gebrek aan eetlust.

Een belangrijk concept binnen de palliatieve begeleiding in de TCM is de Hart-Nier as. Het Hart, met de Shen, vertegenwoordigt het bewustzijn en de spirituele dimensie. De Nier, met de Jing, vormt de fysieke basis van het leven. Wanneer Shen en Jing met elkaar in harmonie zijn, is er een gevoel van innerlijke vrede. In de laatste levensfase kan deze verbinding verstoord raken. Onrust, angst voor het onbekende of moeite met loslaten kunnen zichtbaar worden. Door acupunctuurpunten te kiezen die zowel het Hart kalmeren als de Nier voeden, wordt deze as ondersteund. Niet om het proces tegen te houden, maar om het te verzachten. Om aanwezigheid en acceptatie mogelijk te maken. Binnen deze benadering is stervensbegeleiding niet alleen lichamelijke zorg, maar ook energetische en spirituele begeleiding.

Loslaten als gezamenlijk proces

Loslaten is zelden een individueel proces. Ook naasten maken een innerlijke beweging door. Rouw begint vaak al vóór het daadwerkelijke afscheid. Er ontstaat een periode van anticiperende rouw, waarin verdriet en hoop naast elkaar bestaan. Acupunctuur kan in deze periode ondersteuning bieden aan zowel degene die afscheid neemt als aan de omstanders. Bij naasten uit rouw zich vaak in slapeloosheid, spanning in het lichaam, hoofdpijn of emotionele uitputting. Door de energie in balans te brengen en het zenuwstelsel te kalmeren, ontstaat meer draagkracht. Loslaten betekent in deze context niet opgeven. Het betekent ruimte maken voor wat is. Voor herinneringen. Voor liefde. Voor dankbaarheid. Het lichaam mag ontspannen in wat onvermijdelijk is.

Ondersteuning met acupunctuur, kruiden en homeopathie

Acupunctuur in de palliatieve zorg is altijd mild en afgestemd op de belastbaarheid. Er wordt gewerkt met zachte technieken, soms met minder naalden of met aanvullende methoden zoals ooracupunctuur. Het doel is comfort en rust creëren. Kruidentherapie kan ondersteuning bieden bij vermoeidheid, spijsverteringsklachten of emotionele instabiliteit. Dit gebeurt zorgvuldig en in overleg met de reguliere behandelaar, zodat veiligheid gewaarborgd blijft. Ook homeopathische middelen worden soms ingezet om emotionele processen subtiel te begeleiden. Zij kunnen helpen bij angst, verdriet of innerlijke onrust. Integratieve zorg betekent samenwerken en elkaar versterken. Wil je meer weten over de mogelijkheden? Neem contact met mij op.